Fundamental Principles of the Metaphysic of Morals
Kitob haqida
ئىممانۇئىل كانتنىڭ « ئەخلاق مېتافىزىكىسىنىڭ تۈپ پرىنسىپلىرى » دېگەن فىلوسوفىيەلىك ئەسىرى 18 – ئەسىرنىڭ ئاخىرقى مەزگىلىدە يېزىلغان . بۇ ئەسەر زامانىۋى ئەخلاق نەزەرىيەسىنىڭ ئاساسىنى تۈزگەن بولۇپ ، ئالاھىدە ئورۇندا ئەخلاق پەلسەپىسىنىڭ ئاساسلىرى ۋە مەجبۇرىيەتنىڭ ماھىيىتىگە توغرا كېلىدۇ . كانت ياخشى ئىرادە ، ئەخلاقىي مەجبۇرىيەت ۋە شەخسىي ئىنتىلاپلاردىن ھالقىغان ئەخلاق قانۇنلىرىنىڭ تۈزۈلۈشى توغرىسىدا تەھلىللەر يۈرگۈزۈپ ، ئەخلاقنى راتسىئونال پرىنسىپلارغا ئاساسەن چۈشىنىشكە بولىدىغان رامكا كۆرسەتكەن . ئەسەرنىڭ دەسلەپكى قىسمىدا كانت فىلوسوفىيەنىڭ ئوخشاش بولمىغان تارماقلىرى ئوتتۇرىسىدىكى پەرقلەرنى تەھلىل قىلىپ ، تەجرىبىۋى تەسىرلەردىن مۇستەقىل بولغان ئەخلاق مېتافىزىكىسىنىڭ زۆرۈرلۈكىنى بايان قىلغان . ئۇ ھەقىقىي ئەخلاقىي ھەرىكەتلەرنىڭ راتسىئوناللىققا ئاساسەن بولۇشى ، شەخسىي مەنپەئەت ياكى ھېسسىي ئىنتىلاپلاردىن كېلىپ چىقماسلىقى كېرەكلىكىنى تەشەببۇس قىلغان . كانت « كاتېگورىيىلىك پەرمان » ئۇقۇمىنى ئوتتۇرىغا قويغان بولۇپ ، بۇنى راتسىئونال مەۋجۇدىيەتلەرنىڭ تەدبىر بېكىتىشىگە يېتەكچىلىك قىلىدىغان ئومۇمىي ئەخلاقىي قانۇن دەپ ئەۋزەل لەشتۈرگەن . بۇ تۈپ ئىدىيە ئەخلاقىي قىممەتنىڭ ھەرىكەت نەتىجىلىرىدىن كەلمەيدىغانلىقىنى ، بەلكى مەجبۇرىيەتكە يىلتىزلىشىپ ، راتسىئونال مەۋجۇدىيەتلەرنىڭ ئۆزى ئۈچۈن بولۇش قىممىتىگە ھۆرمەت قىلىدىغانلىقىنى چۈشەندۈرىدۇ .
