La tragedia della pace : Da Versailles alla Ruhr
O tej książce
„Tragedia pokoju: Od Wersalu do Ruhr” autorstwa Guglielmo Ferrero to zbiór esejów politycznych i analiz historycznych napisanych na początku XX wieku. Praca ta bada sytuację w Europie po I wojnie światowej, argumentując, że upadek starych monarchii stworzył vakuum legitymności, który został wypełniony siłą, zemsta i sprzecznymi celami. Ferrero dokonuje analizy Wersalu pod kątem takich tematów jak reparacje, rozbrojenie, zmiany granic oraz niespełnione obietnice Ligi Narodów; kontrastuje idealizm Wilsona z polityką siły Clemenceaua. Głównym punktem rozumowania w tej książce jest to, jak pokój zawarty bez jasnych zasad może doprowadzić do dalszych konfliktów, od Francji aż po Ruhr. W openingu Ferrero formuluje swoją tezę: wojna zakończyła się ruiną europejskiego ustroju monarchicznego, ale zwycięzcy, powodowani zazdrością i chimerą nieograniczonej władzy, nie zdołali go zastąpić solidnymi zasadami, przez co siła zaczęła dominować tam, gdzie upadła autorytety. W tekście „Le baionette e l’idea” nazywa tę wojnę „milionami bayonetów szukających jakiegoś celu”, ostrzegając, że obietnice z 1848 roku powtarzają się w wykrzywionej formie i że pokój będzie chaosem, jeśli nie zostaną odbudowane instytucje i granice. Krytykuje też zależność Clemenceaua od zbrojeni i sojuszy zamiast rzeczywistych międzynarodowych gwarancji, wątpiąc w trwałość jakiegoś porozumienia pomiędzy państwami i apelując do tego, by pióro zastąpiło miecz. Pisząc z Paryża, Ferrero odnotowuje obsesję związaną z reparacjami, sprzeczne cele różnych narodów oraz niebezpieczeństwo wynikające z rozbrojenia i poniżania Niemiec przy jednoczesnym tworzeniu państw buforowych i granic bez współpracy wszystkich stron. Nazywa europejską dyplomację „nowym niemowlęctwem”, kontrastuje poważną legitymność Wiednia z improvizacją napoleońską, krytykuje Europejczyków za oczekiwania niekończących się „cudów” ze strony Stanów Zjednoczonych i podsumowuje ten rozdział, wskazując na paradoks tych dwóch najważniejszych narodów – Rosji i Niemiec – których brak ma decydujący wpływ na sytuację pokoju.
