«افسانههای ادبی» اثر توماس دِ ایریارته مجموعهای از افسانههاست که در اواخر قرن هجدهم نوشته شده است. این اثر شامل مجموعهای از داستانهای تمثیلی است که حیوانات انسانوارشدهای در آنها ویژگیها و رفتارهای خاصی را مجسم میکنند و برای انتقال آموزههای اخلاقی مرتبط با جامعهٔ انسانی طراحی شدهاند. افسانههای ایریارته به شوخطبعی و نقد هنجارهای اجتماعی شهرت دارند و ازاینرو هم سرگرمکنندهاند و هم تأملبرانگیز. آغاز «افسانههای ادبی» نخستین افسانه، «فیل و دیگر حیوانات»، را معرفی میکند؛ جایی که فیل خردمند میکوشد با پرداختن به کاستیهای حیوانات گوناگون، آنها را اصلاح کند. او گردهماییای برگزار میکند تا آنان را از رذایلی چون تنبلی و تکبر بازدارد، اما واکنش حاضران متفاوت است. برخی حیوانات با دقت گوش میدهند و برخی دیگر با خصومت پاسخ میدهند؛ امری که تنوع نگرشها نسبت به انتقاد و خودسازی را نشان میدهد. این افسانه لحن کلی کاوش اخلاقی در سراسر مجموعه را تعیین میکند و بر مضمونهایی چون خرد و اهمیت خودآگاهی تأکید میگذارد.