Luiji Morandining «Origine della lingua italiana: dissertazione» asari XIX asr oxirida yozilgan ilmiy nashrdir. Ushbu asarda italyan tilining kelib chiqishi va rivojlanishi, uning boshqa roman tillari bilan aloqasi hamda vaqt o‘tishi davomida unga ta’sir ko‘rsatgan omillar batafsil tahlil qilinadi. Dissertatsiyaning boshida muallif kitob sarlavhasiga e’tiroz bildirib, «italyan tili» atamasi chalg‘ituvchi bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaydi. Morandi italyan tilini nima tashkil etishini belgilashdagi murakkabliklarni o‘rganib, Italiyaning turli hududlaridagi yozma shakllarni og‘zaki lahjalar bilan qiyoslaydi. U barcha roman tillari lotin tilidan kelib chiqqani haqidagi fikrni ilgari suradi va shu tariqa turli tarixiy hamda ijtimoiy omillar ta’sirida alohida lingvistik hodisa sifatida shakllangan italyan tilining evolyutsiyasini chuqurroq ko‘rib chiqishga zamin yaratadi.